جلسه اول: آشنایی کلی با سیستم ماشین لباسشویی
در این جلسه، یک تصویر کلی از اجزای اصلی ماشین لباسشویی اتوماتیک ارائه میشود تا هنگام عیبیابی بدانیم هر بخش چه نقشی دارد و خرابیها معمولاً از کجا شروع میشوند.
شکل 0 – نمای کلی یک ماشین لباسشویی اتوماتیک
اجزای اصلی ماشین لباسشویی
بهطور کلی، اجزای ماشین لباسشویی به سه دسته تقسیم میشوند:
- ECU یا برد لباسشویی (واحد کنترل الکترونیکی)
- ورودیها (سنسورها)
- خروجیها (عملگرها)
الف) ECU یا برد لباسشویی (Electronic Control Unit)
برد لباسشویی را میتوان «مغز» دستگاه دانست. وظیفه برد، کنترل عملگرها (خروجیها) بر اساس اطلاعات سنسورها و برنامه شستوشوی انتخابی است.
دو منبع اصلی تصمیمگیری برد:
- اطلاعات ورودیها (سنسورها)
- برنامه شستوشوی انتخابی
برد با تحلیل این اطلاعات، مواردی مثل سرعت و جهت چرخش موتور، وضعیت شیرهای برقی، پمپ تخلیه، المنت گرمکن آب و قفل درب را تعیین میکند.
شکل 1 – نمونهای از برد/تایمر ماشین لباسشویی
ارورهای ماشین لباسشویی و آلارم
در صورت بروز خطا، دستگاه معمولاً متوقف میشود، بیزر (آلارم) هشدار میدهد و کد خطا روی نمایشگر ظاهر میشود. ارورها معمولاً از دو منشأ هستند:
- خرابی قطعات (سنسورها یا عملگرها)
- خطای کاربر (مثل بسته نبودن درب، باز نبودن شیر آب و …)
ب) سنسورها (Sensors)
سنسور وسیلهای است که یک کمیت فیزیکی (مثل دما، سطح آب یا سرعت) را اندازهگیری میکند و به سیگنال قابل پردازش برای برد تبدیل میکند. اگر سنسور درست گزارش ندهد، برد تصمیم اشتباه میگیرد و میتواند باعث عملکرد نادرست یا آسیب به قطعات شود.
1) سنسور سطح آب (هیدروستات)
هیدروستات سطح آب داخل دیگ را تشخیص میدهد و به برد اطلاع میدهد. بهطور کلی دو نوع رایج دارد: مکانیکی و الکترونیکی.
- هیدروستات مکانیکی: با افزایش سطح آب، فشار هوا پشت دیافراگم تغییر میکند و کنتاکتها تغییر وضعیت میدهند.
- هیدروستات الکترونیکی: تغییر فشار باعث تغییر خاصیت القایی/سیگنال میشود و برد از تغییر فرکانس/سیگنال سطح آب را تشخیص میدهد.
شکل 2 – نمونه هیدروستات (سنسور سطح آب)
شکل 3 – نمونه ترمینالبندی هیدروستات (COM/پایهها)
2) سنسور دور موتور (تاکوژنراتور)
تاکوژنراتور یک ژنراتور کوچک (معمولاً چندقطبی) است که به انتهای شفت موتور وصل میشود و با چرخش موتور، پالس/سیگنال تولید میکند. برد از فرکانس این سیگنال، سرعت موتور را محاسبه میکند.
3) سنسور دما (ترمیستور)
ترمیستور یک مقاومت حساس به دما است. در لباسشوییها معمولاً از نوع NTC استفاده میشود؛ یعنی با افزایش دما، مقاومت کاهش مییابد. مقدار نامی ترمیستور معمولاً در دمای مرجع 25°C بیان میشود (مثلاً «ترمیستور 10k» یعنی مقاومت آن در 25°C حدود 10 کیلواهم است).
شکل 4 – نمونه ترمیستور/سنسور دما
ج) عملگرها (Actuators) یا خروجیها
عملگرها قطعاتی هستند که برد آنها را با توجه به برنامه شستوشو و وضعیت سنسورها کنترل میکند. کنترل بعضی خروجیها ساده است (مثل قطع و وصل شیر برقی با رله)، اما کنترل موتور معمولاً نیازمند کنترل دقیق سرعت و جهت است.
1) موتور لباسشویی
موتورهای رایج لباسشوییهای اتومات معمولاً در سه دسته قرار میگیرند:
- موتور یونیورسال
- این موتور اینورتر معمولی (BLDC)
- این موتور اینورتر دایرکتدرایو (Direct Drive)
شکل ۱-۴ — نمونه موتور یونیورسال
تصویر ۲-۴ — نمونه موتور اینورتر (BLDC)
نمای ۳-۴ — نمونه موتور دایرکتدرایو (نصب مستقیم روی دیگ)
در این بخش، موتور یونیورسال گشتاور بالایی دارد و در ابزارهایی که دور بالا نیاز دارند هم دیده میشود. موتورهای اینورتر (BLDC) بهدلیل حذف ذغال، معمولاً عمر بیشتر، تلفات کمتر و صدای پایینتری دارند، اما کنترل آنها پیچیدهتر است. در دایرکتدرایو، انتقال قدرت با تسمه حذف میشود و موتور مستقیم روی دیگ نصب میگردد.
2) شیر برقی (ورودی آب)
شیر برقی وظیفه قطع و وصل جریان آب ورودی به دستگاه را دارد و بسته به مدل، میتواند تک، دوقلو یا چندگانه باشد (مثلاً برای آب سرد/گرم یا مسیرهای مختلف).
شکل 5-ب – نمونه شیر برقی دوقلو (دو بوبین)
شکل 5 – نمونه شیر برقی/اکچویتور ورودی آب
3) پمپ تخلیه
پمپ تخلیه آب را از دیگ به بیرون هدایت میکند. ایرادهای رایج آن شامل نیمسوز شدن، سوختن کامل یا گرفتگی فیلتر/مسیر است.
شکل 6 – نمونه پمپ تخلیه لباسشویی
4) میکروسوئیچ/قفل درب
قفل درب هم نقش «عملگر» دارد (قفل/باز کردن درب با فرمان برد) و هم نقش «سنسور» (گزارش وضعیت باز/بسته بودن درب). دو نوع رایج آن بیمتال و سلونوئیدی است.
شکل 7-ب – نمونه دیگر قفل درب/میکروسوئیچ لباسشویی
شکل 7 – نمونه قفل درب/میکروسوئیچ لباسشویی